Chủ shop cay đắng rời mặt bằng triệu đô lên sàn TMĐT: Bán càng nhiều càng lỗ, 'nộp tô' 400 triệu đồng/mùa Tết
Nhiều cửa hàng truyền thống, đặc biệt là các shop kinh doanh thời trang, đang đối mặt với tình cảnh khó khăn khi rời bỏ mặt bằng đắt đỏ để chuyển sang kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử (TMĐT). Thay vì tìm thấy lợi nhuận, nhiều chủ shop lại rơi vào cảnh “tiến thoái lưỡng nan” với chi phí vận hành tăng cao và lợi nhuận bị bào mòn đáng kể.
Bà Loan, một tiểu thương kinh doanh đồ thời trang tại chợ An Đông (TP.HCM), đã treo biển sang nhượng sạp hàng của mình hơn một năm nay nhưng vẫn chưa tìm được người thuê lại. Ở tuổi U60, bà vẫn phải duy trì công việc kinh doanh đã gắn bó 26 năm, chứng kiến một giai đoạn lịch sử khi các cửa hàng quần áo tại chợ An Đông có nguy cơ biến mất vĩnh viễn. Bà chia sẻ dự định sẽ giải nghệ ngay sau khi bán hết hàng tồn. Tình trạng tương tự không chỉ diễn ra trong các chợ truyền thống mà còn lan rộng ra các mặt tiền đắc địa tại các tuyến đường sầm uất của TP.HCM như Ba Tháng Hai, Ngô Đức Kế, Phạm Viết Chánh. Đặc biệt, đường Hai Bà Trưng, vốn là nơi tập trung nhiều cửa hàng thời trang, giờ đây xuất hiện nhiều mặt bằng “vàng” bị bỏ trống và treo chi chít biển cho thuê.
Trước đây, mô hình nhà phố thương mại phát triển mạnh mẽ dựa trên các lợi thế như lưu lượng khách qua lại cao, khả năng nhận diện thương hiệu tốt và nguồn cung khan hiếm, giúp giá thuê tăng liên tục. Tuy nhiên, sự thay đổi của thị trường với sự phát triển mạnh mẽ của TMĐT và mô hình bán hàng đa kênh đã khiến doanh thu không còn phụ thuộc hoàn toàn vào vị trí cửa hàng. Lợi thế độc quyền về vị trí dần suy giảm, dẫn đến nhu cầu đối với các mặt bằng lớn, giá thuê cao cũng giảm đáng kể. Theo bà Cao Thị Thanh Hương, Phó Giám đốc thị trường Savills TP.HCM, xu hướng này đang thúc đẩy nhiều thương hiệu thu hẹp diện tích cửa hàng, chuyển sang mô hình showroom trải nghiệm hoặc kết hợp bán hàng trực tiếp và trực tuyến.
Trong khi các cửa hàng vật lý truyền thống đối mặt với bức tranh ảm đạm, thị trường TMĐT Việt Nam dự kiến tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ. Báo cáo của Công ty CP Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (SHS) cho thấy, thị trường TMĐT Việt Nam được dự báo tăng trưởng từ 27,73 tỷ USD năm 2025 lên 33,57 tỷ USD vào năm 2026. TMĐT hiện chiếm khoảng 9% tổng doanh thu bán lẻ, minh chứng cho tốc độ thay thế các kênh bán lẻ truyền thống của các kênh trực tuyến. Riêng lĩnh vực sức khoẻ, làm đẹp, thời trang có giá trị TMĐT bán lẻ dự đạt hơn 5,2 tỷ USD trong năm 2026.
“Các cửa hàng vật lý không thể cạnh tranh với sàn thương mại điện tử và đang ‘chết’ dần”, anh Minh Thành (34 tuổi, TP.HCM), một người kinh doanh thời trang gần 10 năm, chia sẻ. Năm 2017, anh mở cửa hàng thời trang trên đường Cách Mạng Tháng Tám với chi phí thuê mặt bằng lên đến 70 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, việc kinh doanh thuận lợi với thu nhập tốt hơn nhiều so với hiện tại. Đại dịch Covid-19 ập đến, hành vi tiêu dùng thay đổi, khách hàng chuyển nhanh sang mua sắm trực tuyến. Niềm vui được chứng kiến khách hàng trực tiếp thử đồ ngày càng ít dần. Anh Thành quyết định trả mặt bằng và chuyển toàn bộ hoạt động kinh doanh lên các nền tảng online, bán hàng trên các sàn TMĐT.
Tuy nhiên, con đường kinh doanh trên sàn TMĐT không hề dễ dàng. Anh Thành bắt đầu gặp khó khăn với mức phí giao dịch lũy tiến ngày càng tăng của các sàn. Anh đưa ra ví dụ cụ thể về một đơn hàng: một chiếc áo dài nam thiết kế có giá bán 1.657.500 đồng trên Shopee. Mức phí giao dịch mà sàn thu lên tới 409.363 đồng (chiếm gần 24,7%). Nếu tính cả thuế mà sàn thu hộ (24.863 đồng), thì doanh thu shop nhận được chỉ còn 1.223.274 đồng. Nếu tính toán cho một mùa Tết, khi shop bán ra thị trường khoảng 1.000 chiếc áo dài tương tự, số tiền mà shop phải “nộp tô” cho Shopee đã lên tới hơn 400 triệu đồng. Ngoài ra, shop này còn phải chi khoảng 15-20 triệu đồng/tháng để chạy quảng cáo trên sàn nhằm duy trì khả năng tiếp cận khách hàng.
Dữ liệu từ SHS cũng minh chứng cho sự bức xúc của nhiều nhà bán hàng. Từ đầu năm 2026, cấu trúc phí của Shopee, TikTok Shop và Lazada đều có sự thay đổi theo hướng tăng, khiến biên lợi nhuận thu hẹp đáng kể, đặc biệt đối với các shop nhỏ. Việc Shopee và TikTok Shop đồng loạt tăng phí tác động gần như toàn bộ thị trường khi hai nền tảng này hiện chiếm khoảng 98% thị phần TMĐT B2C tại Việt Nam. Theo tổng hợp của SHS, mức phí hiện tại các sàn TMĐT “ăn” trên doanh thu của chủ shop dao động từ 21,8% đến 33,8%, chưa bao gồm chi phí quảng cáo. Nhiều nhà bán hàng nhỏ lẻ, sau khi trừ đi tất cả các loại phí sàn, chi phí đóng gói, hoàn trả hàng và logistics, biên lợi nhuận thực tế chỉ còn khoảng 5-8%. Thậm chí, nhiều shop rơi vào tình cảnh càng bán nhiều càng lỗ lớn.
“Sàn o ép các shop từ khoảng nửa năm nay chứ không phải mới đây. Nếu không tính toán kỹ, cửa hàng sẽ ‘chết’ khi chi phí trên sàn ăn mòn lợi nhuận”, anh Minh Thành cay đắng chia sẻ. Anh đang tự xây dựng website riêng để tăng cường khả năng cạnh tranh trước khi đưa ra quyết định từ bỏ hoàn toàn việc bán hàng trên Shopee hoặc TikTok Shop.
Nguồn: CafeF
